SamwadKhabar logo

               

विचार

कस्ता मानिसलाई सज्जन भनिन्छ?

संवाद खबर

संवाद खबर

कस्ता मानिसलाई सज्जन भनिन्छ?

यथा  चित्तं  तथा वाचो यथा वाचस्तथा क्रियाः।

चित्ते  वाचि  क्रियायां  च  साधुनामेकरूपता: ।।

 

"यथा चित्तं तथा वाचो" (जुन कुरा मनमा छ, त्यही वाणीले प्रकट हुनुपर्छ): यसको अर्थ हो कि एक असल व्यक्तिको मनमा कुनै कपट, द्वेष वा दुर्भावना हुँदैन। उसको विचारहरू शुद्ध र स्पष्ट हुन्छन्। उसले जे कुरा भित्रैदेखि महसुस गर्छ वा विश्वास गर्छ, त्यही कुरा मुखबाट बोल्छ। मनमा एउटा कुरा राखेर अर्को कुरा बोल्नु पाखण्ड हो, र साधु व्यक्ति यस्तो पाखण्डबाट मुक्त हुन्छन्। उनीहरूको वाणी उनीहरूको आन्तरिक सत्यको प्रतिविम्ब हुन्छ।

"यथा वाचस्तथा क्रियाः" (र जुन कुरा वाणीले प्रकट हुन्छ, त्यसै अनुरूप काम गर्नुपर्छ): यस भनाइले वाचा र कर्मको मेललाई जोड दिएको छ। असल व्यक्तिले जे बोल्छ, त्यो पूरा गर्न प्रतिबद्ध हुन्छ। उसले ठूला-ठूला कुरा गरेर ती कुराहरूलाई व्यवहारमा उतार्न बिर्सँदैन। उसको वचन केवल शब्द मात्र नभएर कार्यको प्रतिज्ञा हुन्छ। यसले व्यक्तिको इमान्दारिता र विश्वसनीयतालाई जनाउँछ। जब व्यक्तिले आफ्नो भनाइ अनुसार काम गर्छ, तब मात्र उसको वचनको महत्त्व हुन्छ।

"चित्ते वाचि क्रियायांच साधुनामेकरूपता" (जसको मन, वचन र कर्ममा एकरूपता हुन्छ, तिनीहरू नै साधु (असल व्यक्ति) हुन्): यो श्लोकको निचोड हो। यसले साधु वा असल व्यक्तिको मुख्य विशेषतालाई परिभाषित गर्दछ। 'एकरूपता' भनेको मन, वचन र कर्मबीच पूर्ण तालमेल हुनु हो। यसको अर्थ हो:

  • मनमा शुद्धता: विचारहरू निष्कपट र हितकारी हुन्छन्।

  • वचनमा सत्यता: बोलेका कुराहरू मनका विचारहरूसँग मिल्छन् र कसैलाई धोका दिने मनसाय हुँदैन।

  • कर्ममा इमान्दारिता: गरेका कामहरू बोलेका कुरा र मनका भावनाहरूसँग मिल्छन्।

जब यी तीनै पक्ष (मन, वचन, कर्म) एकनास हुन्छन्, तब मात्र व्यक्तिलाई 'साधु' वा असल मानिन्छ। यस्तो व्यक्ति समाजमा विश्वसनीय, आदरणीय र अनुकरणीय हुन्छ। उनीहरूको जीवनमा कुनै द्वैधता वा विरोधाभास हुँदैन, जसले गर्दा उनीहरूमाथि सबैले विश्वास गर्न सक्छन्। यो अवस्था प्राप्त गर्नु नै सच्चा मानव हुनुको प्रमाण हो।

ताजा

सबै

भोजन संस्कार

भोजन हाम्रो व्यक्तिगत परिश्रमबाट मात्र प्राप्त भएको होइन । यो एउटा लामो समयको प्रक्रियाब…

राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाह: अखण्ड नेपालका सूत्रधार

राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाह एक दूरदर्शी चिन्तक, कुशल रणनीतिकार र अजेय योद्धा थिए।…

उदयपुरमा एचपीभी खोप लगाइँदै

माघ २७, काठमाडौं । उदयपुरमा पाठेघरको मुखको क्यान्सर रोकथामका लागि एचपीभी खोप अभिय…

'नेपाल प्रथम' अभियानद्वारा 'निर्वाचन जनता र राष्ट्रका लागि' विशेष अभियानको घोषणा

काठमाडौँ। 'नेपाल प्रथम' राष्ट्रिय अभियानले आगामी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन २०८२…

लोकप्रिय

सबै

इम्बोस्ड नम्बर प्लेटमा अंग्रेजी भाषा प्रयोग नगर्न अन्तरिम आदेश

२६ माघ, काठमाडौं । सर्वोच्च अदालतले सवारी साधनमा प्रयोग हुने इम्बोस्ड नम्बर प्लेटमा अं…

'नेपाल प्रथम' अभियानद्वारा 'निर्वाचन जनता र राष्ट्रका लागि' विशेष अभियानको घोषणा

काठमाडौँ। 'नेपाल प्रथम' राष्ट्रिय अभियानले आगामी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन २०८२…

संविधान संशोधन र मितव्ययी शासन प्रणाली आवश्यक : पूर्वन्यायाधीश भट्टराई

काठमाडौँ । आगामी फागुन २१ गते हुने निर्वाचनपछि गठन हुने नयाँ संसद्ले वर्तमान संविध…

अमेरिका र ईरानबीच शुक्रबार आणविक वार्ता

माघ २२, काठमाडौं । अमेरिका र ईरानबीच शुक्रबार आणविक वार्ता हुने भएको छ । ओमानमा व…

यो पनि

भोजन संस्कार

भोजन संस्कार

भोजन हाम्रो व्यक्तिगत परिश्रमबाट मात्र प्राप्त भएको होइन । यो एउटा लामो समयको प्रक्रियाब…

राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाह: अखण्ड नेपालका सूत्रधार

राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाह: अखण्ड नेपालका सूत्रधार

राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाह एक दूरदर्शी चिन्तक, कुशल रणनीतिकार र अजेय योद्धा थिए।…

संविधान संशोधन र मितव्ययी शासन प्रणाली आवश्यक : पूर्वन्यायाधीश भट्टराई

संविधान संशोधन र मितव्ययी शासन प्रणाली आवश्यक : पूर्वन्यायाधीश भट्टराई

काठमाडौँ । आगामी फागुन २१ गते हुने निर्वाचनपछि गठन हुने नयाँ संसद्ले वर्तमान संविध…

व्रत, उपवास एवं रवि सप्तमी

व्रत, उपवास एवं रवि सप्तमी

वैदिक सनातन धर्ममा व्रतको ठूलो प्रतिष्ठा छ। प्रायः व्रत भन्नाले निराहर रहनु अथवा फलाहा…