SamwadKhabar logo

               

कला / साहित्य

युगकवि सिद्धिचरण श्रेष्ठको संक्षिप्त जीवनी

Pramila Bhujel

Pramila Bhujel

युगकवि सिद्धिचरण श्रेष्ठको संक्षिप्त जीवनी

जेठ ९, काठमाडौं । नेपाली तथा नेपाल भाषाका महान स्रष्टा एवम् नेपाली साहित्यमा स्वच्छन्दतावादी काव्यधाराका प्रवर्तक युगकवि सिद्धिचरण श्रेष्ठको जन्म सगरमाथा अञ्चलको ओखलढुङ्गामा वि.सं. १९६९ साल जेठ ९ गते मंगलवार शुक्ल पञ्चमीका दिन पिता विष्णुचरण श्रेष्ठ र माता नीरकुमारी श्रेष्ठको कोखबाट भएको थियो ।  युगकवि सिद्धिचरणले कक्षा ८ काठमाडौंस्थित दरबार स्कुलमा अध्ययन गरेपछि माध्यमिक तहसम्मको शिक्षा भारतको कलकत्ताबाट हासिल गरेका हुन् ।  तत्पश्चात उनले पुर्विय तथा पाश्चात्य भाषा, साहित्य, कला, दर्शन आदिको स्वाध्ययनका भरमा विशिष्ट ज्ञान आर्जन गरेका हुन् । 

उनको ११ वर्षसम्मको बाल्यजीवन ओखलढुङ्गामा नै बित्यो र त्यसपछि मातापिताका साथ उनी काठमाडौं आएर आफ्नो पैतृक घर ओमबहालमा बस्न थाले ।

उनले काठमाडौंस्थित महावीर स्कुलको अंग्रेजी विषयको शिक्षक भएर अध्यापन गराए । १५ वर्षको उमेरदेखि कविता लेखनमा संलग्न सिद्धिचरणको राजनीतिमा पनि अभिरुचि भएकाले सर्वप्रथम नेपाली साहित्यमा उनले 'हड्ताल' शब्दको प्रयोग गरेका थिए । वि.सं. १९९७ मा 'क्रान्तिबिना शान्ति हुँदैन' भन्ने उद्गार लेखेवापत अठार वर्षको कठोर जेल सजाय पाएका थिए । उनले जेलजीवन बिताइरहेको बेला पिताको देहावसन हुँदा उनलाई परम्परागत विधिअनुसार काजक्रिया समेत गर्नबाट वञ्जित गर्नुको साथै उनले लेखेका अनेकौ काव्यकृति नष्ट गरियो । 

उनले नेपालको प्रथम दैनिक पत्रिका आवाजको प्रथम सम्पादक भइ कुशलतापुर्वक कार्यसम्पादन गरेका थिए । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानद्वारा प्रकाशित कविता पत्रिकाका उनी प्रधान सम्पादक भएका थिए । उनको नेतृत्वमा प्रज्ञा प्रतिष्ठानले 'कविता महोत्सव'को आयोजना सुरु गरेको थियो । जुन आज पनि सञ्चालन हुँदै आएको छ ।

उनले शान्ति समिति लेखक संघ, सहिद स्मारक समिति, जनकल्याण केन्द्र, नेपाली शिक्षा परिषद् नेपाल शान्ति परिषद् आदि संघ संस्थाहरुको अध्यक्षका रुपमा रहेर काम गरेका थिए । वि.सं. २०२४ देखि नै नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका आजीवन सदस्य रहेका थिए । 

उनलाई त्रिभुवन प्रज्ञा पुरस्कारका साथै लेखकहरुलाई प्राप्त हुने सबैभन्दा ठुलो सम्मानजनक पुरस्कार पृथ्वी प्रज्ञापुरस्कार पनि प्राप्त भएको थियो ।  

वि.सं.१९८४ देखि नै कविता लेख्न थालेका प्रथम नेपाली सामाजिक उपन्यास "समुती" का स्रष्टा सिद्धिचरण श्रेष्ठ वि.सं. १९९० मा भुइँचालो शीर्षकको कविता प्रकाशनमा ल्याएर नेपाली काव्यजगतमा सार्वजनिक रुपमा प्रकट भएका थिए । 

युगकवि सिद्धिचरण श्रेष्ठले पु¥याएको विशिष्ट योगदानलाई चिरस्मरणीय तुल्याउन र साहित्य क्षेत्रलाई युगानुरुप अघि बढाउन उनलेगरेको साधनाको सम्मानमा नेपाली जनमानसले उनलाई युगकवि को उपाधिद्वारा सम्मान प्रकट गरेको पाइन्छ ।  नेपालको राष्ट्रिय एकता भावको संरक्षण र संवद्र्धनमा उनको योगदान हामी सम्पूर्ण नेपालीका लागि चिरस्मरणीय र गौरवका रुपमा रहेको छ । नेपालको प्रथम राष्ट्रिय गान हिमगिरि मण्डित सुगन्ध शोभित जय जय आमा नेपाल (२००५) का रचयिता, नेपाल भाषाका कविरत्नका रुपमा विभुषित भएका थिए । 

साहित्यका महान विभुति युगकवि सिद्धिचरण श्रेष्ठको देहावसना २०४९ जेठ २२ गते जन्म तिथि शुक्लपञ्चमीकै दिन काठमाडौंमा भएको हो । 

ताजा

सबै

अछाममा छाउगोठमा बसेकी किशोरी बलात्कृत, १७ वर्षीय किशोर पक्राउ

५ असार, काठमाडौं । अछाममा छाउगोठमा बसेकी एक किशोरी बलात्कृत भएकी छन् । अछाम प्रहरी…

संसद भवनभित्र प्रहरी जवान मृत फेला

५ असार, काठमाडौं । संसद भवनको सुरक्षार्थ खटिएका नेपाल प्रहरीका एक जवान संसद भवनभित्…

बेथिति एवं भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियानका थप १ जना पक्राउ

४ असार, काठमाडौं । भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियन्ताका नाममा ठगी गरेको आरोपमा थप १ जना प…

तिलगंगा क्षेत्रको संरचना हटाउन पशुपति क्षेत्र विकास कोषको सूचना

असार ४, काठमाडौं । पशुपति क्षेत्र विकास कोषले तिलगंगा क्षेत्रका संरचना हटाउने भएको …

लोकप्रिय

सबै

सहकारी घोटालाका आरोपी गोकर्णेश्वर ७ बाट पक्राउ

असार २, काठमाडौं । सहकारी घोटालाका आरोपी गोकर्णेश्वर नगरपालिका ७ बाट पक्राउ परेका …

वेथिति एवं भ्रष्टाचार विरुद्धको अभियन्ताहरु पक्राउ

असार ३, काठमाडौं । वेथिति एवं भ्रष्टाचार विरुद्धको अभियानका अभियन्ताहरु पक्राउ परेका…

बेथिति एवं भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियानका थप १ जना पक्राउ

४ असार, काठमाडौं । भ्रष्टाचारविरुद्धको अभियन्ताका नाममा ठगी गरेको आरोपमा थप १ जना प…

गायिका बसन्ती लामाको “खतरा”बोलको गीत सार्वजनिक

असार १, काठमाडौं । गायिका बसन्ती लामाको खतरा बोलको गीत सार्वजनिक भएको छ । खतरा हो…

यो पनि

गायिका बसन्ती लामाको “खतरा”बोलको गीत सार्वजनिक

गायिका बसन्ती लामाको “खतरा”बोलको गीत सार्वजनिक

असार १, काठमाडौं । गायिका बसन्ती लामाको खतरा बोलको गीत सार्वजनिक भएको छ । खतरा हो…

तुलाधरको मूर्तीकलाले जित्यो एक लाख पुरस्कार

तुलाधरको मूर्तीकलाले जित्यो एक लाख पुरस्कार

जेठ २९, काठमाडौं । नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानको राष्ट्रिय ललितकला प्रदर्शनी, २०८१…

अमरगढी किल्लामा राष्ट्रिय विभूति थापाको पूर्णकदको सालिक अनावरण

अमरगढी किल्लामा राष्ट्रिय विभूति थापाको पूर्णकदको सालिक अनावरण

जेठ २२, काठमाडौं । डडेल्धुरा सदरमुकाममा रहेको ऐतिहासिक अमरगढी किल्लामा राष्ट्रिय वि…

जोरपाटीका सोनम लामा ललितकला प्रदर्शनीमा परम्परागत चित्रकलामा प्रथम

जोरपाटीका सोनम लामा ललितकला प्रदर्शनीमा परम्परागत चित्रकलामा प्रथम

जेठ २०, काठमाडौं । नेपाल ललितकला प्रज्ञाप्रतिष्ठानले आयोजना गरेको प्रादेशिक ललितकला …